Psychoterapia

Psychoterapia to specjalistyczna metoda leczenia, w której psychoterapeuta niesie pomoc poprzez celowe i zaplanowane działanie. Psychoterapią nie jest udzielanie rad, pocieszanie czy dodawanie otuchy osobie nie radzącej sobie. Celem psychoterapii jest usunięcie dyskomfortu psychicznego, który jest odczuwany przez pacjenta/klienta oraz przygotowanie pacjenta/klienta do skutecznego rozwiązywania problemów. Na skutek efektywnego procesu terapeutycznego pacjent/klient powinien umieć:

− wyrażać swoje pragnienia,

− formułować plany na przyszłość,

− oceniać swoje rzeczywiste możliwości,

− przewidywać możliwe konsekwencje własnych zachowań.

Każda psychoterapia zawiera kilka uniwersalnych elementów. Co do zasady w trakcie pierwszego spotkania nawiązywana jest relacja pomiędzy psychoterapeutą, a pacjentem/klientem. Na tym etapie rozpoznawana jest również motywacja pacjenta/klienta oraz przeprowadzana jest wstępna diagnoza.

W następnej kolejności sporządzany jest kontrakt psychoterapeutyczny oraz postanowienia co do dalszego przebiegu terapii. W kontrakcie zawarty zostaje wspólnie ustalony cel terapii oraz jej forma. Tu również zaakceptowane zostają przez pacjenta metody terapii, które proponuje psychoterapeuta. Kontrakt ten może zostać sporządzony w formie pisemnej lub ustnej.

Każda relacja, nawiązana pomiędzy terapeutą, a pacjentem/klientem, może inaczej kształtować przebieg psychoterapii. Terapia może różnić się również w zależności od problemu jaki zgłasza pacjent/klient, jego oczekiwań w stosunku do procesu. Na terapię wpływają także takie czynniki jak cechy osobowości i temperament pacjenta/klienta czy doświadczenie i technika terapeuty.

Psychoterapia zalecana jest, gdy pacjent/klient pragnie dokonać zmian dotyczących:

− postaw wobec siebie i najbliższego otoczenia,

− poprawy relacji interpersonalnych,

− polepszenia umiejętności przystosowawczych,

− osłabienia występowania jakiegoś symptomu,

− poprawy funkcjonowania społecznego,

− zdolności związanych z radzeniem sobie z trudnościami.

Osiągnięcie tych efektów zależy od dostosowania terapii do potrzeb jednostki.

Wyróżnia się cztery nurty psychoterapii, a wśród nich pomniejsze szkoły terapii. Psychoterapeuta może pracować w jednym lub w kilku nurtach, w zależności od potrzeb czy upodobań. Nurty i szkoły opierają się na różnych założeniach teoretycznych, które wpływają na wybór technik i narzędzi przez psychoterapeutę, na formę organizacyjną terapii (może być ona indywidualna, grupowa czy rodzinna), na jej długość i częstotliwość sesji (czy będzie to terapia długoterminowa, czy krótkoterminowa) oraz wobec jakich pacjentów/klientów jest ona stosowana (osoby dorosłe, dzieci, pary małżeńskie). Wybór szkoły terapeutycznej leży także w gestii preferencji samego pacjenta/klienta. On także zgłaszając się po pomoc może wybrać psychoterapeutę ze względu na formę pracy, która najbardziej mu odpowiada. Wszystkie te informacje powinny być podane i wyjaśnione przez psychoterapeutę podczas konsultacji poprzedzających psychoterapię. Warto także pamiętać, że czynnikiem leczącym jest sam kontakt z psychoterapeutą. Może się okazać, że praca w terapii będzie satysfakcjonująca ze względu na relację nawiązaną w procesie terapeutycznym mimo obiekcji co do rodzaju szkoły w której pracuje dany psychoterapeuta.

 

Psychoterapeutą może zostać psycholog, psychiatra lub osoba, która ukończyła studia magisterskie na kierunku humanistycznym. Warunkiem uzyskania tego tytułu jest ukończenie odpowiedniego kursu, odbycie własnej psychoterapii w danym nurcie oraz praktyczna umiejętność wykorzystania zdobytej wiedzy w kontakcie z pacjentem/klientem. Praca terapeutyczna podlega systematycznej superwizji. Jest to proces w trakcie którego problemy pojawiające się w trakcie terapii oraz metody pracy psychoterapeuty są konsultowane z osobą o większym doświadczeniu (oraz posiadającą certyfikat superwizora).

Każdy pacjent/klient ma prawo prosić psychoterapeutę o pokazanie uzyskanego certyfikatu, poświadczającego dany tytuł. Może się zdarzyć, że niektóre osoby posługują się tym tytułem, bez ukończenia odpowiedniego kursu i nie posiadając wymaganej wiedzy i umiejętności. W tej sytuacji cała terapia może przynieść więcej szkody pacjentowi niż pożytku.

Psychoterapia może być prowadzona odpłatnie lub bezpłatnie. Uzyskanie pomocy w ramach NFZ odbywa się bezpłatnie. Uzależnione jest ono jednak od skierowania, które jest wydawane przez lekarza rodzinnego lub psychiatrę. Kolejnym warunkiem uzyskania pomocy przez pacjenta/klienta jest motywacja do pracy i chęć uzyskania pomocy. Pacjent/klient musi przejawiać wolę uczestniczenia w procesie terapeutycznym.

Długość terapii zależy od szkoły w ramach której pracuje terapeuta, rodzaju i stopnia złożoności problemów pacjenta/klienta oraz jego motywacji do zmian. Należy jednak pamiętać, że wybór szkoły, zgodnie z którą przeprowadzana jest terapia, powinien być uzależniony od zgłaszanego problemu i preferencji samego pacjenta/klienta. Podobnie ma się to z wyborem formy pracy terapeutycznej (na przykład psychoterapia grupowa jest typową formą dla pracy z osobami uzależnionymi).